ลำโพงมีเสียงแตกพร่าหลังโดนน้ำ ทำยังไงดี

ทำไมลำโพงถึงมีเสียงแตกพร่าหลังโดนน้ำ

ภายในลำโพงมีแผ่นสั่นบางๆ ที่เรียกว่าไดอะแฟรม ทำหน้าที่สั่นตามคลื่นเสียงเพื่อสร้างเสียงที่เราได้ยิน เมื่อมีหยดน้ำหรือความชื้นเข้าไปเกาะอยู่บนแผ่นนี้ มันจะสั่นสู้กับน้ำแทนที่จะสั่นอย่างอิสระในอากาศตามปกติ ผลลัพธ์คือเสียงที่ออกมาเพี้ยนไป ฟังดูแตก รัว หรือมีเสียงซ่าปนอยู่

อาการนี้ไม่ได้แปลว่าไดอะแฟรมฉีกขาดหรือลำโพงเสียถาวรเสมอไป ส่วนใหญ่แล้วเป็นแค่ปัญหาเชิงกลชั่วคราวจากของเหลวที่ยังค้างอยู่ พอน้ำระเหยหรือถูกไล่ออกไปจนหมด แผ่นสั่นก็จะกลับมาทำงานได้เต็มประสิทธิภาพและเสียงจะใสขึ้นเอง

ทดสอบง่ายๆ ก่อนเริ่มแก้ไข

ก่อนลงมือทำอะไร ลองเปิดเสียงเรียกเข้าหรือเปิดเพลงสักเพลงแล้วฟังให้ดีก่อน วิธีนี้จะช่วยให้รู้ว่ากำลังเจอกับปัญหาน้ำค้างจริงๆ หรือเป็นอย่างอื่น

• เลือกเพลงหรือเสียงที่มีทั้งเสียงทุ้มและเสียงแหลม จะได้ยินความผิดปกติชัดขึ้น
• สังเกตว่าช่วงแรกมีเสียงแตกหรือรัว แล้วค่อยๆ เบาลงหรือหายไปเองไหม ถ้าใช่ นั่นคือสัญญาณของน้ำที่กำลังเคลื่อนตัว
• ลองพลิกเครื่องหรือขยับเบาๆ ระหว่างเปิดเสียง ถ้าเสียงเปลี่ยนไปตามการขยับ แสดงว่ายังมีของเหลวอยู่ข้างในแน่นอน

วิธีไล่น้ำออกจากลำโพงให้เสียงกลับมาใส

เมื่อมั่นใจว่าเป็นเรื่องน้ำค้าง ให้เริ่มจากการจัดท่าที่ถูกต้องแล้วใช้แรงสั่นของเสียงช่วยไล่น้ำออกมา วิธีนี้ปลอดภัยและได้ผลกับเครื่องส่วนใหญ่

• ถอดหูฟังหรือปลดการเชื่อมต่อบลูทูธทั้งหมดก่อน เพื่อให้เสียงออกทางลำโพงตัวเครื่องเต็มที่
• ถือโทรศัพท์ในแนวตั้งโดยหันช่องลำโพงลงพื้น ให้แรงโน้มถ่วงช่วยดึงน้ำออกมาทางเดียวกับที่มันเข้าไป
• เปิดระดับเสียงให้ดังพอสมควร เพราะเสียงที่มีแรงสั่นมากพอจะช่วยเขย่าหยดน้ำให้หลุดออกจากไดอะแฟรมได้ดีกว่า
• เปิดแอป Eject Pro แล้วเลือกรอบไล่น้ำ แอปนี้เล่นคลื่นความถี่ที่ปรับจูนมาโดยเฉพาะเพื่อเขย่าน้ำออกจากลำโพงและช่องไมโครโฟน ใช้งานฟรีและไม่มีโฆษณากวนใจ
• ทำซ้ำหลายรอบต่อเนื่องกัน หลายคนต้องรันสองถึงสามรอบขึ้นไปกว่าน้ำจะออกจนหมดและเสียงจะใสขึ้นทีละนิด
• หลังจบแต่ละรอบ ลองเปิดเสียงทดสอบดูอีกครั้งเพื่อเช็คว่าเสียงแตกลดลงหรือหายไปหรือยัง

ไม่ใช่แค่น้ำ ฝุ่นและเศษผงก็ทำให้เสียงแตกได้เหมือนกัน

บางครั้งเสียงแตกพร่าหรือมีเสียงบัซหลังโดนน้ำ ก็ไม่ได้มาจากน้ำล้วนๆ แต่เป็นเพราะฝุ่น เส้นใยผ้า หรือเศษผงที่ติดมากับความชื้นแล้วไปอุดตันช่องลำโพง ทำให้แผ่นสั่นสั่นได้ไม่เต็มที่เช่นกัน

หลังไล่น้ำและปล่อยให้เครื่องแห้งสนิทแล้ว หากยังมีเสียงบัซเบาๆ ลองทำความสะอาดเบาๆ ด้วยแปรงขนนุ่มที่แห้งสนิท ปัดที่ช่องลำโพงจากด้านนอกอย่างเบามือ ไม่กดหรือแหย่เข้าไปในรู วิธีนี้ช่วยเขี่ยฝุ่นที่ค้างอยู่ผิวนอกออกได้โดยไม่เสี่ยงทำให้ตะแกรงลำโพงเสียหาย

สิ่งที่ไม่ควรทำเด็ดขาด

ระหว่างรอให้เสียงกลับมาปกติ มีหลายวิธีที่คนมักเข้าใจผิดว่าช่วยได้ แต่จริงๆ แล้วอาจทำให้อาการแย่ลงหรือเครื่องเสียหายเพิ่ม

• อย่าใช้เข็ม ไม้จิ้มฟัน หรือของแหลมใดๆ แหย่เข้าไปในช่องลำโพงเด็ดขาด เพราะอาจทำให้ตะแกรงบุบหรือไดอะแฟรมฉีกขาดจนเสียหายถาวร
• อย่าใช้ไดร์เป่าผมหรือความร้อนใดๆ ไล่น้ำ ความร้อนอาจทำให้ไอน้ำแทรกลึกเข้าไปในเครื่องมากขึ้นและทำให้ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์เสียหาย
• การแช่เครื่องในถังข้าวสารไม่ได้ช่วยไล่น้ำออกจากลำโพงหรือช่องเล็กๆ ภายในเครื่องได้จริง เป็นความเชื่อที่ไม่มีหลักฐานรองรับ
• อย่าเสียบชาร์จเครื่องขณะที่ยังมีความชื้นอยู่ เพราะเสี่ยงไฟฟ้าลัดวงจรและอันตรายต่อทั้งเครื่องและตัวผู้ใช้เอง
• หากทดสอบกับหูฟังหรือ AirPods ให้เปิดเสียงในระดับปานกลางเท่านั้น อย่าเปิดดังสุดใกล้หูเพื่อไล่ความชื้น เพราะอาจกระทบการได้ยินได้

เมื่อไหร่ที่ควรพาเครื่องไปร้านซ่อม

หากปล่อยให้เครื่องแห้งสนิทอย่างน้อยหนึ่งคืนในที่มีอากาศถ่ายเทดี และรันรอบไล่น้ำด้วย Eject Pro หลายรอบแล้ว แต่เสียงลำโพงยังคงแตกพร่าหรือมีเสียงบัซอยู่เหมือนเดิม นั่นอาจเป็นสัญญาณว่ามีความเสียหายที่มากกว่าน้ำค้างธรรมดา เช่น ไดอะแฟรมฉีกขาดหรือแผงวงจรเริ่มมีปัญหา

กรณีที่ควรระวังเป็นพิเศษคือถ้าเครื่องโดนน้ำเค็มหรือน้ำสระว่ายน้ำที่มีคลอรีน เพราะแร่ธาตุและสารเคมีเหล่านี้กัดกร่อนวงจรได้เร็วกว่าน้ำจืดมาก แม้เสียงจะดูดีขึ้นบ้างในช่วงแรก ก็ควรพาเครื่องไปให้ช่างผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบภายในโดยเร็ว เพื่อป้องกันสนิมและความเสียหายที่อาจลุกลามในภายหลัง